Yangiliklar va e’lonlar
RESILAND CA+ va uning Markaziy Osiyodagi hamkor mamlakatlarining so‘nggi yangiliklari, tadbirlari va e’lonlaridan xabardor bo‘ling.
Markaziy Osiyo landshaftlarni tiklash va mintaqaviy iqlim barqarorligini oshirish uchun transchegaraviy hamkorlikni mustahkamlaydi
Ostona, 2026-yil 24-aprel — Markaziy Osiyo hukumatlari, xalqaro tashkilotlar va ilmiy hamjamiyat vakillari bugun Jahon banki koʻmagida CACCC-2026 – RES-2026 doirasida oʻtkazilgan “Markaziy Osiyoda transchegaraviy landshaftlarni tiklash” panel sessiyasida yigʻilishdi.
Markaziy Osiyo mintaqaviy ekologik markazi (CAREC) ishtirokida tashkil etilgan tadbir Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston vakillarini, shuningdek, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Choʻllanishga qarshi kurash konvensiyasini oʻz ichiga olgan xalqaro hamkorlarni birlashtirdi.
Ishtirokchilar mintaqa hududining 80% gacha qismiga taʼsir koʻrsatadigan va Markaziy Osiyo mamlakatlari umumiy YaIMining taxminan 6% miqdorida yillik iqtisodiy yoʻqotishlarga olib keladigan yerlarning degradatsiyasini bartaraf etish uchun muvofiqlashtirilgan harakatlarga ortib borayotgan ehtiyojni taʼkidladilar. Iqlim bosimining kuchayishi — jumladan, tezlashgan isish va ekstremal ob-havo hodisalarining tez-tez sodir boʻlishi — parchalangan tashabbuslardan tizimli mintaqaviy yechimlarga oʻtishni talab qiladi.
Mintaqaviy hamkorlik va xalqaro yordam
Sessiyada Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti, BMTning Choʻllanishga qarshi kurash konvensiyasi va Markaziy Osiyo mintaqaviy ekologik markazi kabi xalqaro hamkorlarning mintaqa mamlakatlarini qoʻllab-quvvatlashdagi muhim roli yana bir bor tasdiqlandi.
Jahon banki koʻmagida amalga oshirilayotgan RESILAND CA+ dasturi allaqachon 469 000 gektardan ortiq yerni qamrab olgan va issiqxona gazlari chiqindilarini 11 million tonnadan ortiq CO₂ ekvivalentiga kamaytirishi kutilmoqda.
Germaniya, Koreya Respublikasi va Xitoy kabi xalqaro moliyaviy institutlar va donorlar, shuningdek, Global Ekologik Jamgʻarma va Yashil Iqlim Jamgʻarmasi kabi iqlim fondlari barqaror yer boshqaruvi amaliyotini kengaytirishga imkon beruvchi sezilarli investitsiyalarni taqdim etishda davom etmoqda.
Majburiyatlardan amaliy harakatlarga
Ishtirokchilar Markaziy Osiyo mamlakatlari strategik deklaratsiyalardan amaliy amalga oshirishga tobora koʻproq oʻtayotganini taʼkidladilar. Asosiy ustuvor yoʻnalishlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
● Barqaror yaylov boshqaruvi va agrooʻrmonchilik;
● Katta miqyosdagi oʻrmonlashtirish dasturlari, jumladan, milliardlab daraxt ekish;
● Suv boshqaruvi tizimlarini modernizatsiya qilish;
● Tabiiy resurslarni monitoring qilish uchun raqamli platformalarni rivojlantirish.
Ushbu choralar allaqachon qishloq xoʻjaligi barqarorligini yaxshilamoqda, infratuzilmani himoya qilmoqda va mintaqa boʻylab yuz minglab odamlar uchun tabiiy ofatlar xavfini kamaytirmoqda.
Global kun tartibiga hissa
Sessiya natijalari Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishga bevosita hissa qoʻshadi, jumladan:
● BRM 15 (Quruqlikdagi hayot)
● BRM 13 (Iqlim harakati)
● BRM 17 (Maqsadlar uchun hamkorlik)
● BRM 16 (Tinchlik, adolat va kuchli institutlar)
Istiqbol
Ishtirokchilar keyingi taraqqiyot quyidagilarni talab qilishiga kelishib oldilar:
● mintaqaviy siyosatlarni chuqurroq uygʻunlashtirish;
● maʼlumotlar va bilimlarga kirishni yaxshilash uchun raqamli vositalarni joriy etish;
● kengaytirilgan ilmiy va texnik hamkorlik;
● barqaror landshaftlarga investitsiyalar kiritishda xususiy sektorning faolroq ishtiroki.
Markaziy Osiyo transchegaraviy tabiiy resurslarni boshqarishning noyob modeli sifatida paydo boʻlmoqda, bu mintaqaviy hamkorlik barqaror rivojlanish va iqlim barqarorligining harakatlantiruvchi kuchiga qanday aylanishini namoyish etadi.
KG RESILAND: Qirg‘iziston Respublikasi landshaftlarni tiklash bo‘yicha mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlamoqda
Ostona, 2026-yil 24-aprel — Qirg‘iziston Respublikasi delegatsiyasi RESILAND CA+ dasturining Mintaqaviy maslahat qo‘mitasining (MMQ) beshinchi yig‘ilishida, shuningdek, Mintaqaviy ekologik sammit va Markaziy Osiyo iqlim o‘zgarishi konferensiyasi (CACCC 2026) doirasida o‘tkazilgan transchegaraviy landshaftlarni tiklash bo‘yicha tematik sessiyada ishtirok etdi.
Qirg‘iziston Respublikasi delegatsiyasi tarkibiga quyidagilar kirdi:
– Qirg‘iziston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirining birinchi o‘rinbosari Akilbek Mazaripov;
– Favqulodda vaziyatlar vazirligi huzuridagi Favqulodda vaziyatlarni monitoring va prognoz qilish departamenti direktori Damirbek Sakiyev;
– O‘rmon xo‘jaligi xizmatining O‘rmon ekotizimlarini rivojlantirish va strategik rejalashtirish bo‘limi boshlig‘i Talant Abdiqodirov.
MMQ yig‘ilishi landshaftlarni tiklash, ofatlar xavfini kamaytirish va mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash bo‘yicha amaliy qadamlarni muhokama qilish uchun Markaziy Osiyo mamlakatlari va xalqaro hamkorlarni birlashtirdi. Asosiy mavzular milliy loyihalarni muvofiqlashtirish, ma’lumotlar va ilg‘or tajribalar almashish, shuningdek, raqamli monitoring vositalari va erta ogohlantirish tizimlarini ishlab chiqishni o‘z ichiga oldi.
“Qirg‘iziston xavfli tabiiy jarayonlarga moyil bo‘lgan tog‘li mamlakatdir. Bugungi kunda biz keng ko‘lamli xavf-xatarlarga duch kelmoqdamiz: 4500 dan ortiq faol ko‘chkilar, 2000 dan ortiq sel xavfi bo‘lgan hududlar va yuzlab yorilish xavfi ostidagi baland tog‘ ko‘llari mavjud. Ushbu xavf-xatarlar aholi, infratuzilma va hududlarning barqaror rivojlanishiga tahdid solmoqda. Shu nuqtayi nazardan, landshaftlarni tiklash va ofatlar xavfini kamaytirishga tizimli yondashuv alohida ahamiyatga ega. Biz RESILAND CA+ mintaqaviy dasturini yuksak qadrlaymiz va uning doirasidagi hamkorlikni sa’y-harakatlarni birlashtirish hamda Markaziy Osiyo darajasida muvofiqlashtirilgan yechimlarni ishlab chiqishning asosiy mexanizmi deb bilamiz”, — dedi Qirg‘iziston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirining birinchi o‘rinbosari Akilbek Mazaripov.
Mintaqaviy muloqot transchegaraviy landshaftlarni tiklash bo‘yicha tematik sessiya bilan davom etdi, unda Markaziy Osiyo mamlakatlari va xalqaro hamkorlarning qo‘shma chora-tadbirlari muhokama qilindi.
“KG RESILAND loyihasi doirasida Markaziy Osiyo mintaqaviy ekologiya markazi bilan birgalikda transchegaraviy iqlimiy ofatlarning onlayn katalogi ishlab chiqilmoqda. U mintaqa mamlakatlari o‘rtasida geofazoviy ma’lumotlarni to‘plash, tahlil qilish va almashish, favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlikni oshirish, muvofiqlashtirishni yaxshilash va ofatlar oqibatlarini kamaytirish vositasi bo‘lib xizmat qiladi”, — dedi Qirg‘iziston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi huzuridagi Favqulodda vaziyatlarni monitoring va prognoz qilish departamenti direktori Daurbek Sakiyev.
Sessiya davomida ishtirokchilar qo‘shma ishning asosiy yo‘nalishlarini, jumladan, transchegaraviy tashabbuslarni rivojlantirish, yerlar degradatsiyasi va cho‘llanishga qarshi kurashish uchun tabiatga asoslangan yechimlarni kengaytirish hamda mintaqaviy erta ogohlantirish tizimlarini, shu jumladan tabiiy yong‘inlar uchun yaratish masalalarini ko‘rib chiqdilar. Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekiston chegaralari tutashgan joyda transchegaraviy “Tinchlik bog‘i”ni yaratish tashabbusiga alohida e’tibor qaratildi.
Qirg‘iziston Respublikasi uchun ushbu tadbirlarda ishtirok etish RESILAND CA+ dasturi doirasidagi “Qirg‘iziston Respublikasida barqaror landshaftlarni tiklash” loyihasini (RESILAND Kyrgyzstan) amalga oshirish bilan bevosita bog‘liqdir. Loyiha loyiha-smeta hujjatlarini tayyorlashni hamda ofatlar xavfini kamaytirish va landshaftlarni tiklashga qaratilgan ustuvor yo‘nalishlarda yechimlarni amalga oshirishni o‘z ichiga oladi.
Tadbirlar yakunida ishtirokchilar mintaqaviy hamkorlikni yanada mustahkamlash, muntazam tajriba almashishni davom ettirish va butun Markaziy Osiyo bo‘ylab landshaftlarni uzoq muddatli tiklashni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha harakatlarni muvofiqlashtirish muhimligini tasdiqladilar.
RESILAND Qirg’iziston Respublikasi: Baland tog’li dala ekspeditsiyalarining xavfsizligini ta’minlash
Qirg’iziston Respublikasi Barqaror Landshaftlarni Tiklash Loyihasi (RESILAND Qirg’iziston) va RESILAND CA+ Dasturi doirasida Tyan-Shan Baland Tog’ Ilmiy Tadqiqot Markazi hamda Qirg’iziston Respublikasi Milliy Fanlar Akademiyasining Suv Muammolari va Gidroenergetika Instituti uchun tog’chilik uskunalari va dala jihozlari xarid qilinadi.
Xaridning maqsadi muzliklar va baland tog’ ko’llarida dala ekspeditsiyalarini o’tkazuvchi xodimlarning xavfsizligini ta’minlashdan iborat.
Xarid qilinadigan uskunalar ro’yxatiga chodirlar, uxlash qoplari, uxlash uchun matlar, alpinizm arqonlari, kramponlar, asenderlar (jumarlar), karabinlar, himoya dubulg’alari, muz vintlari (muzga burg’ulash va sug’urta nuqtalarini o’rnatish uchun qurilmalar) va muz boltalar (muz va qor qiyaliklarida harakatlanish va o’z-o’zini to’xtatish uchun asboblar) kiradi.
Ushbu uskunalarning taqdim etilishi ilmiy jamoalarning qiyin baland tog’ sharoitlarida ishlashga tayyorligini oshiradi va dala tadqiqotlari bilan bog’liq xavflarni kamaytiradi.
Uskunalar va materiallar 2026-yil may oyi oxirigacha yetkazib berilishi kutilmoqda.